فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
232
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
مىاندازند كه همچون گوشبند كلاهخود پياده نظام ما ، گونهها را تا گلو مىپوشاند . اين تور را چنان مىبندند كه مويها و همهء اطراف صورت براحتى در آن جاى مىگيرد و چهرهشان كاملا گرد و پف كرده به نظر مىآيد . اين حالت در نظر آنها نوعى زيبائى محسوب مىشد در صورتى كه به نظر ما شكل و شمايل آنها را عوض مىكرد و از ريخت مىانداخت ، زيرا ما اروپائيان صورتهاى كشيده و ظريف را دوست داريم . زنهاى ايرانى اگر سر و صورت خود را همچون ارمنيها ببندند بسيار زشت مىشوند . لباس مردان يكسان است جز آنكه برحسب موقعيت و مقام برخى لباسهاى كمبها و بعضى تنپوش پربها بر تن دارند . حمام مردها از زنها جداست و باستثناى مردم بسيار فرودست ، كمتر كسى از حمام عمومى استفاده مىكند . همانطور كه در توصيف شهر شيراز بيان كرديم زنهاى متشخص ، حتى از طبقات متوسط در خانهء خود حمام دارند . و اين رسم نه تنها در ايران بلكه در همهء كشورهاى اسلامى ديگر و ممالكى كه اعراب و تركها و تاتارها بر آنها حكومت مىكنند ، رايج است . اگرچه گناه شهوتپرستى و شهوترانى در ميان اين ملتها امرى رايج و عمومى است اين عمل در اصفهان از همهء ايران رايجتر و ريشهدارتر است . و علت آن تجمع و ازدحام مليتهاى مختلف و وجود تعداد زيادى بردهء بسيار زيبا و دلرباى گرجى و چركس و روس سفيد ، از هر دو جنس ، در اين شهر است كه عدهء آنها بسبب وجود پسران جوان و دختران اقوام اجنبى كه شاه عباس از چند سال بدينطرف همواره بدين شهر كوچانيده است همواره رو به افزايش است . گذشته از اين ، اگرچه كافران خود نيز اينگونه اعمال را شنيع و خشونتبار به حساب مىآورند ، در اين شهر كسانى براى استفادهء مادى گروهى پسر جوان را خريدارى مىكنند ، مويشان را همچون زنان بلند نگاه مىدارند ، بدانها لباس زنانه مىپوشانند ، رقصيدن يادشان مىدهند ، و همچون روسپيان شهرهاى اروپا آنها را در روسپىخانهها در